متاورس (Metaverse): راهنمای جامع آینده فضای دیجیتال

به صورت کلی متاورس (Metaverse) از دو واژه متا (Meta) به معنای فراتر یا برتر  و یونیورس (Universe) به معنای جهان تشکیل شده که می توان گفت معنای کلی متاورس می شود جهان برتر یا فرا جهان. جالبه بدونید اصطلاح متاورس برای بار نخست در کتابی علمی‌ تخیلی به نام «سقوط برفی» (Snow Crash) نوشته نیل استفنسون در سال ۱۹۹۲ آورده شده بود. این کتاب آینده ای را تصور می کرد که در آن مردم می توانند با یکدیگر در یک دنیای واقعیت مجازی کاملاً غوطه ور تعامل کنند. ولی مفهوم کلی متاورس حتی به زمان های قبل تر از این کتاب بر میگردد. درواقع اولین بار در سال 1984 در رمانی به نام سایبرپانکی نیورومنسر (Neuromancer) نوشته ویلیام گیبسون بود که مفهوم متاورس معرفی شد.
ایده جذاب Metaverse در سال های اخیر ذهن و تخیل بسیاری از جمله غول های دنیای تکنولوژی مثل فیس بوک (متا) و مدیرش مارک زاکربرگ را به خود مشغول کرده و در تلاش برای تحقق آن شده اند؛ تا جاییکه مارک زاکربرگ نام شرکت فیس بوک را به “متا” تغییر داد و اینگونه خودش و شرکتش را به عنوان یکی از پیشروان متاورس به دنیا معرفی کرد. که البته با همین حرکت متاورس هر چی سریعتر بر سر زبان ها افتاد و همه شروع  به صحبت درباره آن کردند.

متاورس چیست؟

متاورس در اصل یک دنیای مجازی است؛ جایی که کاربران می‌توانند با زدن یک عینک و ساخت آواتار مخصوص به خودشان در زمان واقعی با یکدیگر ارتباط برقرار کنند. به به تعریف دیگر متاورس مجموعه و شبکه ای از محیط های گسترده و متصل به هم و همیشه فعال است که افراد می توانند به وسیله آن بین جهان های مجازی مختلف (مالتی ورس) به همراه اشیا و دارایی های دیجیتالی شان به راحتی و بدون محدودیت خاصی سفر کنند از مکان های مجازی بازدید کنند و در فعالیت های مختلف شرکت کنند. متاورس اغلب به عنوان جانشین اینترنت توصیف می شود، اما بسیار بیشتر از این است. در حالی که اینترنت مجموعه ای از وب سایت ها و صفحات وب است، Metaverse یک فضای مجازی کاملاً  فراگیر است.

نقل قول هایی هم از افراد مشهور دنیای فناوری وجود دارد که به درک شما از این مفهوم خیلی کمک می کند که ما در ادامه آنها را آورده ایم.

تعریف افراد مشهور دنیای تکنوژی از متاورس

تا کنون افراد مشهور مختلف از دنیای فناوری نظریات و دیگدگاه هایشان را در مورد متاورس بیان کرده اند اما چندین ویژگی کلیدی برای متاورس وجود دارد که تقریبا می توان گفت در بین صحبت های آنها مشترک بوده و ماهیت متاورس را نشان می دهد که به صورت زیر می باشد:

جهان های مجازی پایدار و همه جانبه

متاورس شامل شبکه ای از جهان های مجازی به هم پیوسته است که کاربران می توانند در زمان واقعی به آنها دسترسی داشته باشند و با آنها تعامل داشته باشند. این دنیاها پایدار هستند، به این معنی که حتی زمانی که کاربران فعالانه در آنها شرکت نمی کنند، به وجود و تکامل خود ادامه می دهند.

تجربیات مشترک و اجتماعی

متاورس یک فضای اجتماعی است که برای تجربه کردن با دیگران طراحی شده است. کاربران می توانند در زمان واقعی با یکدیگر تعامل داشته باشند، در تجربیات مشترک شرکت کنند و ارتباطات اجتماعی ایجاد کنند.

محتوای ایجاد شده توسط کاربر

متاورس صرفاً یک بازی یا محیط از پیش طراحی شده نیست، بلکه پلتفرمی است که به کاربران اجازه می‌دهد محتوای خود را ایجاد و مشارکت کنند. این شامل همه چیز از اشیاء مجازی و آواتارها گرفته تا کل جهان های مجازی است.

قابلیت همکاری

متاورس به‌گونه‌ای طراحی شده است که یک پلتفرم باز باشد که به جهان‌های مجازی و تجربیات مختلف اجازه می‌دهد به طور یکپارچه و به صورت مولتی ورس به هم  این بدان معنی است که کاربران می توانند بین فضاهای مجازی و تجربیات مختلف بدون هیچ دردسری حرکت کنند.

فرصت اقتصادی

متاورس همچنین فضایی برای تجارت و فعالیت اقتصادی است. کاربران می توانند کالاها و خدمات مجازی را بخرند و بفروشند، محتوای خود را ایجاد و کسب درآمد کنند و در طیف وسیعی از فعالیت های اقتصادی شرکت کنند.

یکی از کامل ترین نقل قول هایی که می توان از متاورس یافت نظر آقای متیو بال «Matthew Ball» رئیس اسبق استراتژی آمازون استدیوز و خالق متاورس پرایمر در این مورد است:

متاورس شبکه‌ای گسترده از جهان‌ها و شبیه‌سازهای پایدار است که به صورت لحظه‌ای پردازش می‌شوند. در متاروس، «هویت اشخاص»، «اشیای فیزیکی»، «تاریخ بشر» و حتی «سیستم‌های اقتصادی» پیوستگی خودشان را حفظ خواهند کرد. این مجموعه می‌تواند همزمان جامعه گسترده‌ای از افراد را پوشش دهد؛ بدون اینکه لازم باشد این افراد در یک مکان فیزیکی کنار هم قرار داشته باشند!»

همچنین افراد بزرگ دیگری نظر مثبت خود را درباره متاورس و آینده آن گفته اند و همینطور گفته اند که متاورس تا چند سال دیگر به واقیعیت زندگی ما تبدیل خواهد شد. به عنوان مثال بیل گیتس گفته است تا چند سال آیند تمام جلسات کاری بر بستر متاورس خواهد رفت.  همینطور مارک زاکربرگ ادعا کرده است که متاورس نسل بعدی اینترنت خواهد بود.

واقعیت مجازی «VR» در متاورس چیست؟

واقعیت مجازی استفاده از فناوری رایانه برای ایجاد محیط های شبیه سازی شده است. واقعیت مجازی کاربر را در یک تجربه سه بعدی قرار می دهد. کاربران  به‌جای مشاهده صفحه‌نمایش در مقابل خود، غرق در دنیای سه‌بعدی می‌شوند و با آن‌ها تعامل دارند.
در متاورس کاربران با استفاده از عینک های واقعیت مجازی (Virtual Reality) در محیط‌ها غوطه ور هستند و می‌توانند اشیاء را دستکاری کنند یا وظایف مختلفی را در محیط‌های VR انجام دهند. تعریف VR مرز تفاوت بین متاورس و واقعیت مجازی را تا حدی محو می‌کند. با این حال، درک این نکته مهم است، که VR می‌تواند فقط به دنیای مجازی محدود دسترسی داشته باشد.

واقعیت افزوده «AR» در متاورس چیست؟

AR مخفف Augmented reality به معنای واقعیت افزوده می باشد. واقعیت افزوده یک فناوری است که تصاویر، صداها یا سایر عناصر تولید شده توسط کامپیوتر را بر روی محیط دنیای واقعی قرار می‌دهد تا یک تجربه بهبود یافته و تعاملی برای کاربر ایجاد کند. برخلاف واقعیت مجازی (VR) که یک محیط کاملاً مصنوعی ایجاد می‌کند، AR عناصر دیجیتالی را روی دنیای واقعی قرار می‌دهد و به کاربران اجازه می‌دهد تا با محیط واقعی و مجازی به طور همزمان تعامل داشته باشند. فناوری AR در طیف گسترده‌ای از برنامه‌ها، از جمله بازی، آموزش، تبلیغات، خرده‌فروشی، و تولید و غیره استفاده می‌شود.

واقعیت افزوده و متاورس از این جهت مرتبط هستند که هر دو فناوری شامل ترکیب دنیای دیجیتال و فیزیکی است. با این حال، آنها از نظر وسعت محیط مجازی و نحوه تعامل کاربران با آن با یکدیگر متفاوت هستند.

مزایای زندگی در متاورس

متاورس پتانسیل ایجاد انقلابی در نحوه تعامل ما با یکدیگر و فضای دیجیتال را دارد. می‌تواند فرصت‌های جدیدی را برای کسب‌وکارها و کارآفرینان ایجاد کند و همچنین می‌تواند راه‌های جدیدی را برای افراد برای یادگیری، کار و ارتباط با یکدیگر فراهم کند. Metaverse همچنین می‌تواند منبع درآمد جدیدی برای شرکت‌ها باشد، زیرا کاربران ممکن است مایل به پرداخت هزینه برای تجربیات و کالاهای مجازی باشند.

دسترسی به امکانات با محدودیت خیلی کمتر

در متاورس، افراد می توانند چیزهایی را ایجاد کنند، تعامل کنند و تجربه کنند که ممکن است در دنیای فیزیکی امکانش نباشد. محدودیت های بسیار کمتری برای چیزهایی که افراد می توانند در متاورس ایجاد کنند و کارهایی که انجام دهند وجود دارد و این می تواند فرصت های جدیدی را برای نوآوری، خلاقیت و اکتشاف باز کند.

دسترسی بیشتر و راحت تر برای افراد ناتوان

متاورس می تواند دسترسی افرادی که به دلیل ناتوانی جسمی، دوری، یا سایر موانع قادر به شرکت در فعالیت های فیزیکی یا رویدادها نیستند را فراهم کند این کار میتواند محیطی با دسترسی راحت تر و عادلانه تر را ایجاد کند.

تجربیات اجتماعی جدید

متاورس می تواند راه های جدیدی را برای برقراری ارتباط و معاشرت با دیگران در اختیار مردم قرار دهد. مردم می توانند جوامعی تشکیل دهند و با دیگران از سراسر جهان در فضاهای مجازی مشترک تعامل داشته باشند.

کاهش آسیب به محیط زیست

همینطور متاورس  می تواند تأثیرات زیست محیطی فعالیت های انسانی را کاهش دهد، چرا که مردم می توانند به جای سفر فیزیکی به آنها در رویدادها و تجربیات مجازی شرکت کنند هر چند ممکن است لذت و تجربه سفر یا شرکت در یک رویداد واقعی را نداشته باشد.

 

خطرات و معایب متاورس

بهتر است همین ابتدا بگوییم که نه تنها متاورس بلکه بسیاری از تکنولوژی های دیگری که ما میشناسیم ذاتا مخرب نبوده  و به اندازه و نحوه استفاده ما انسان ها از آنها بستگی دارد. اما برخی از معایب متاورس که ممکن است در پی فراگیر شدن آن گریبان گیر بعضی از افراد شود را در ادامه برای شما شرح می داده ایم.

اعتیاد به متاورس

متاورس می تواند بسیار جذاب باشد که ممکن است در برخی از کاربران منجر به اعتیاد و استفاده بیش از حد از آن شود. درست همانطور که امروزه بعضی از افراد به صورت بیش از حد و اعتیاد گونه ای از شبکه های اجتماعی استفاده می کنند متاورس هم در آینده با جذابیت هایی که دارد می تواند افراد را معتاد به خود کند که می تواند پیامدهای منفی بر سلامت روان، بهره وری و روابط اجتماعی داشته باشد.

اگر فیلم Ready Player One  را دیده باشید حتما منظور از اعتیاد به متاورس را خوب درک می کنید حتی در آن فیلم هم آخر مجبور به طرح قانونی شدن که افراد تنها می توانستند روزهای خاصی از هفته را وارد متاورس شوند!.

ایزوله سازی اجتماعی و منزوی شدن افراد

همانطور که در بخش بالا هم اشاره کردیم استفاده بیش از اندازه و گذراندن زمان بیش از حد در متاورس می تواند منجر به اعتیاد به متاورس و در پی آن به انزوای اجتماعی و فقدان ارتباطات اجتماعی در دنیای واقعی ختم شود که می تواند اثرات مخرب و پیامدهای منفی بر سلامت روان داشته باشد.

زورگویی سایبری

درست مانند دنیای واقعی، آزار و اذیت سایبری می تواند در متاورس رخ دهد. کاربران ممکن است به دلیل ناشناس بودن یا پنهان شدن در پشت آواتارهای دیجیتالی شان، جرات بیشتری برای انجام رفتارهای قلدرانه را داشته باشند.

خطرات سلامتی و ایمنی

با استفاده بیش از حد کاربران از متاورس ممکن است خطرات جسمانی مختلفی  مانند خستگی چشم، سر درد، گردن درد و… سراغ شان بیاید علاوه بر این، اگر کاربران رفتار مخاطره آمیزی داشته باشند یا با عوامل مخرب مواجه شوند، متاورس ممکن است خطرات ایمنی ایجاد کند.

 

چه شرکت‌هایی بر روی متاورس سرمایه گذاری کرده اند؟

غول‌های فناوری مانند فیس‌بوک (متا)، گوگل و مایکروسافت سرمایه‌گذاری زیادی در توسعه Metaverse دارند. فیس بوک قبلاً برنامه های خود را برای ایجاد متاورس اعلام کرده است که آن را “پلتفرم محاسباتی نسل بعدی” می نامد. این شرکت قصد دارد میلیاردها دلار برای توسعه Metaverse سرمایه‌گذاری کند، که امیدوار است بعد از اینترنت تبدیل به چیز بزرگ بعدی شود.

گوگل هم روی توسعه متاورس کار کرده است. در سال 2018، این شرکت پروژه ای به نام “Poly” را راه اندازی کرد که به کاربران اجازه می دهد اشیاء و صحنه های سه بعدی را برای تجربیات واقعیت مجازی ایجاد و به اشتراک بگذارند. مایکروسافت همچنین در حال کار بر روی نسخه متاورس خودش است که آن را “Azure Spatial Anchors” می نامد.

آینده متاورس- آیا متاورس جایگزین اینترنت می شود؟

بسیاری  از جمله مارک زاکربرگ بر این باورند که متاورس در آینده جایگزین اینترنت فعلی خواهد شد. متاورس یک دنیای مجازی است که هدف آن ایجاد یک تجربه کاملا جدید و تعاملی و همچنین احساس حضور برای کاربران است، در حالی که اینترنت شبکه گسترده ای از شبکه های کامپیوتری به هم پیوسته است که ارتباط جهانی و دسترسی به اطلاعات را امکان پذیر می سازد.

قطعا با پیشرفت فناوری و با وجود جذابیت هایی که متاورس دارد در آینده افراد بیشتر ترجیح می دهند وقت شان را در متاورس بگذرانند. اما از طرفی متاورس هنوز زیر ساخت لازم را ندارد و به پیشرفت‌های تکنولوژی قابل توجهی مانند بهبود سخت‌افزار واقعیت مجازی و هوش مصنوعی خیلی پیشرفته برای عملی شدن اینکار نیاز دارد.

باید بپذیریم که جایگزینی متاورس با اینترنت به این صورت نیست که مثلا یک دکمه وجود داشته باشد که با فشردن آن اطلاعات و داده های میلیارد ها وبسایت و پلتفرم از اینترنت به متاورس جابجا شود بلکه برای اجرایی شدن آن به زیر ساخت و تکنولوژی های پیشرفته و عظیم نیاز خواهد بود.

این امکان وجود دارد که Metaverse به بخش قابل توجهی از اینترنت تبدیل شود؛ اما با این حال، اینترنت همچنان نقش اساسی در تسهیل ارتباطات، تجارت و تبادل اطلاعات ایفا خواهد کرد و بعید به نظر می رسد که به طور کامل با هیچ فناوری (حداقل به این زودی ها) جایگزین شود.

کلام آخر

در این مقاله در مورد متاورس و فرصت ها و خطراتی که ممکن است در آینده برای مردم ایجاد کند به طور کامل صحبت کردیم. در کل دنیای فناوری دنیایی پر از جذابیت و هیجان است و تکنولوژی های جدیدی مانند متاورس و هوش مصنوعی هر کسی را به خودش جذب می کند. اما باید به خاطر داشته باشیم که هر دستاورد جدید در دنیای علم و تکنولوژی علاوه بر جذابیت های آن، می تواند  مضرات و خطراتی را هم با خود به همراه داشته باشد به همین خاطر بهتر است خودمان را برای آنها آماده کنیم. یکی از کارهایی که همیشه می توانیم در مقابل تکنولوژی های جدید انجام دهیم بالا بردن هر چه بیشتر اطلاعات و آگاهی مان در  مقابل آنهاست تا بتوانیم در آینده به بهترین شکل از آنها استفاده کنیم.